Obujjanjabi bw'omusulo obw'omulembe

Ekitundu kino kyakuyigiriza bujjo era tekisaanidde kutwalibwa ng’amagezi ag’eby’obujjanjabi. Mwattu, munoonye omusawo omukugu ow’eby’obulamu okufuna obulagirizi n’obujjanjabi obukugukiridde.

Ekirooto ky’omusulo kye ki?

Ekirooto ky’omusulo, mu Lungereza ekiyitibwa urinary catheter, kikozesebwa mu by’obujjanjabi era kye kiyamba okuyisa omusulo okuva mu kisawo ky’omusulo (bladder) okudda mu kisawo ekigikung’aanya. Kino kikozesebwa eri abantu abalina obuzibu bw’okuyisa omusulo olw’ensonga ez’enjawulo, gamba ng’endwadde oba okukola okulongoosa. Ekikozesebwa kino kiyamba okukakasa nti omusulo guyisibwa bulungi, ekikendeeza ku bubonero obw’okulabirira obulungi obulamu bw’omuntu n’okukakasa nti omusulo tegusigala mu kisawo ky’omusulo okumala ekiseera ekiwanvu, ekisobola okuleeta obuzibu obulala obw’obulamu.

Kiki ekireetera abantu okukozesa ebirooto by’omusulo?

Abantu abamu bakozesa ebirooto by’omusulo olw’ensonga ez’obujjanjabi ezenjawulo. Oluvannyuma lw’okulongoosa okw’enjawulo, gamba ng’okulongoosa ebyenda oba eby’obujjanjabi obukulu, ekirooto kiyamba okuyisa omusulo mu biseera omulwadde lw’aba tayinza kugenda mu kaabuyonjo. Era kikozesebwa eri abantu abalina obuzibu bw’okuyisa omusulo olw’embeera ez’obulamu nga obulemu bw’obwongo n’obuyisabwongo (spinal cord injuries), obulwadde bwa prostate obukulu, oba endwadde ezikosa ekisawo ky’omusulo. Okuyisa omusulo bulungi kiyamba okukakasa obulamu bw’omulwadde n’okumuyamba okufuna obuwagazi mu bulamu obwa buli lunaku.

Ebika by’ebirooto by’omusulo eby’enjawulo

Kulina ebika by’ebirooto by’omusulo eby’enjawulo, buli kimu nga kirina ekigendererwa kyakyo. Ekika ekisinga okumanyiddwa kye kiyitibwa Indwelling Catheter (Foley catheter), ekisigala mu kisawo ky’omusulo okumala ekiseera ekiwanvu era nga kirina akabugumu akakanyiga akakakoza mu kifo. Waliwo n’ekiyitibwa Intermittent Catheter, ekiteekebwamu era ne kiggyibwamu oluvannyuma lw’okuyisa omusulo. Ekika ekirala kye kiyitibwa External Catheter, ekikozesebwa ku basajja nga kiyita ku ngulu kw’ekyenda era tekiteekebwa mu lubuto. Omusawo gw’asalawo ekika ekisaanidde okusinziira ku mbeera y’omulwadde n’ensonga lwaki ekirooto kyetaagibwa.

Okulabirira n’okuddukanya ekirooto ky’omusulo

Okulabirira n’okuddukanya obulungi ekirooto ky’omusulo kirina kinene ky’ekiyamba mu kukakasa obulamu bw’omulwadde n’okwewala obuzibu. Kino kikubiriza obuyonjo obw’enjawulo, omuli okunaaba engalo buli kiseera n’okulabirira ekifo ekirooto wekiyita mu mubiri. Ekisawo ky’omusulo (urine bag) kirina okuggyibwamu omusulo buli kiseera era ne kiyonjebwa bulungi okwewala obukyafu. Abasawo balina okuyigiriza abalwadde n’abalabirira engeri y’okukola kino bulungi, kiyamba okukakasa obuyonjo obulungi n’okukendeeza ku kabonero k’okufuna obulwadde obuva ku bukyufu.

Okukakasa obulamu obulungi n’okuwagira omulwadde

Okukakasa obulamu obulungi n’okuwagira omulwadde kirina kinene ky’ekiyamba mu kuddukanya ekirooto ky’omusulo. Abalwadde balina okumanya obubonero bw’obuzibu obusoboka, nga obulumi, omusulo omukyamu, oba omusujja, era balina okubika amangu eri omusawo. Obuwagazi era buyamba omulwadde okumanya engeri y’okuddukanya ekirooto kye mu bulamu obwa buli lunaku, okufuna obumanyirivu n’okwongera ku bulamu bwe. Okunywa amazzi amangi era kiyamba okukakasa obulamu bw’ekisawo ky’omusulo n’okuyisa amazzi amangi, ekikendeeza ku mikisa gy’okufuna obukyafu.

Obuzibu obusoboka n’engeri y’okubwesamba

Newankubadde ebirooto by’omusulo biyamba nnyo, waliwo n’obuzibu obusoboka. Obuzibu obusinga obumanyiddwa kye kiyitibwa Urinary Tract Infection (UTI), oba obukyafu obukosa oluyisa omusulo, obusobola okuleeta obulumi, omusujja, n’obuzibu obulala. Okwewala obuzibu buno, obuyonjo obulungi butya nnyo. Okukyusa ebirooto by’omusulo buli kiseera nga bwe kiragiddwa abasawo, n’okukakasa nti ekisawo ky’omusulo kikung’aanya omusulo bulungi kwetaagisa. Okunywa amazzi amangi era kiyamba okuyisa obukyafu okuva mu kisawo ky’omusulo.

Okuddukanya obulungi obujjanjabi bw’omusulo obw’omulembe kiyamba nnyo okwongera ku bulamu bw’abalwadde abalina obuzibu bw’okuyisa omusulo. Okumanya ebika by’ebirooto by’omusulo, engeri gye birabirirwaamu, n’engeri y’okwewala obuzibu kiyamba abantu okufuna obuyambi obwetaagisa. Okukola n’abasawo n’okugoberera amagezi gaabwe kiyamba nnyo okukakasa obulamu obulungi n’okwewala obuzibu obusoboka.